Online Bağış Kampanyası İçin İzin Alınması Gerekli Mi?

Online sistem üzerinden bağış toplamak mümkün olmakla birlikte (bkz: Derneğe bağış online bir sistem aracılıgı ile yapabilir mi? Bunlar için dekont kesilmeli mi?), toplanan bağışın 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu kapsamına girip girmediğinden emin olunması gerekmektedir.

İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği’nin 28.05.2009 tarihli 8234 sayılı hukuki görüşü uyarınca, derneklerin merkezinin, şubesinin veya temsilciliğinin bulunduğu yerde, yönetim kurulu üyeleri veya yönetim kurulunca yetkilendirilerek adına yetki belgesi düzenlenmiş kişiler tarafından, alındı belgesi karşılığında veya derneğin kendi web sitesi üzerinden bağış kabul edilebileceği; ancak, organizasyonlarda bulunularak, ilan edilerek, duyuru yapılarak ya da kapı kapı dolaşılarak kişi ve kuruluşlardan yardım yapması istenilecek ise, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu kapsamında hareket edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Online kampanyanın da bu kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Nitekim Yardım Toplama Kanunu’nun 4. maddesine göre; makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler ve sergiler yoluyla, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek veya bilgileri otomatik ya da elektronik olarak işleme tabi tutmuş sistemler kullanmak suretiyle yardım toplanabilir.

07.08.2007 tarihli 10873 sayılı hukuki görüşte ise, web sitesi üzerinden toplanan yardımların birden fazla ili kapsadığı değerlendirilerek buna göre işlem yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Buna göre Yardım Toplama Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca derneğinyerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin alınır ve izni veren valilik tarafından ilgili valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 25.05.2004 tarihli ve 2004/83 sayılı Yardım Toplama İşlemleri Hakkında Genelgesi’ne göre yardım toplama faaliyetinde bulunabilecek gerçek kişi, dernek, kurum, vakıf, gazete ve dergilere ise gerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetin kamu yararı taşıması şartıyla izin verilebilmektedir.

Eğer söz konusu bir platform kurulması ise herhangi bir izin veya bildirim prosedürü mevcut değildir. Ancak, derneklerin her yıl verecekleri beyannamelerinde katıldıkları platformlar ile ilgili bilgileri eksiksiz olarak belirtmeleri gerekmektedir. Belirtmek gerekir ki, İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı’nın 2005/102 sayılı Genelgesi’nde de ifade edilidiği üzere, platform kurulması hâlinde herhangi bir gelir ya da bağış toplanması mümkün değildir.

Derneğe Bağış Online Bir Sistem Aracılığıyla Yapılabilir Mi? Bunlar İçin Dekont Kesilmeli Mi?

Bağış online sistem aracılığıyla yapılabilir.

Bu durumda Dernekler Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca banka tarafından düzenlenen dekont veya hesap özeti gibi belgeler alındı belgesi yerine geçer; Ayrıca alındı belgesi düzenlenmesine gerek yoktur.

Bu konu ayrıca İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği tarafından verilen hukuki görüşlere de konu olmuştur. 07.08.2007 tarihli 10873 sayılı hukuki görüşte, derneklerin kendilerine ait web sitelerinin, derneklerin sanal ortamdaki bütünleyici unsurları olduğu, dernekten ayrı bir varlıklarının olamayacağı ve tanıtımlarını gerçekleştirmek üzere oluşturdukları göz önüne alındığında bu web siteleri üzerinden faaliyetlerini ve banka hesaplarını kamuoyuna duyurarak bağış talebinde bulunmalarının ve bağış toplamalarının yasal olduğu ifade edilmiştir.

Dernek Üyesi Olmayan Biri Derneğe Bağış Yapabilir Mi?

Türk Medeni Kanunu’nun 99. maddesinde, dernek gelirlerinin, üye ödentisi, dernek faaliyetleri sonucunda veya dernek malvarlığından elde edilen gelirler ile bağış ve yardımlardan oluştuğu ifade edilmiştir.

Dernek üyesi olmayan kişinin bağışta bulunamayacağına ilişkin herhangi bir kanuni kısıtlama bulunmamaktadır; hatta dernek üyesi dışındaki kişilerin bağışta veya madi yardımda bulunması hususunda özel düzenlemeler mevcuttur:

  • 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 10. maddesi derneklerin tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve mesleki kuruluşlardan maddi yardım alabileceğini açıkça düzenlemektedir.
  • 2860 s. Yardım Toplama Kanunu’nun 2. maddesinde “Türk Silahlı Kuvvetlerinin kendi bünyesi içerisindeki yardım toplama faaliyetleri ile dernekler, sendikalar ve bunların üst kuruluşlarına, spor kulüplerine, mesleki kuruluşlara ve bağış kabulüne yetkili vakıflara kendi statülerine göre üyeleri ve diğer kişiler tarafından yapılacak bağış ve yardımlarla bunların öz kaynaklarından sağlayacakları gelirler, bu Kanunun kapsamı dışındadır.” denilerek bir kez daha üye dışındaki kişilerden bağış toplanabileceği hususu teyit edilmiştir.

Öte yandan burada belirtmek gerekir ki; Dernekler Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca, dernekler, yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan ayni ve nakdi yardımı ancak mülki idare amirliğine önceden bildirimde bulunmak şartıyla alabilirler ve nakdi yardımların bankalar aracılığıyla alınması zorunludur.

Ayrıca, her ne kadar dernek gelirleri Dernekler Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca alındı belgesi ile toplanmakta ise de, 31.03.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Dernekler Yönetmeliği’nin 38. maddesi uyarınca, kişi, kurum veya kuruluşlar tarafından derneklere yapılacak bedelsiz mal ve hizmet teslimlerinin Ayni Bağış Alındı Belgesi ile kabul edilebileceği ifade edilmiştir.